تفكر زنده و تفكر مرده از جمله مسائل و مطالبى كه در قرآن كريم عنوان شده است مسئلهء موت و حيات است . اين مسئله در جميع مراتبش براى منظورها و هدفهاى مختلف در قرآن مطرح است : حيات نباتات ، حيات حيوانات و حيات انسانها ؛ و چون بحث ما دربارهء مطلق حيات نيست بلكه دربارهء نوعى خاص از حيات است كه آن را « حيات انسانى » مىناميم ، دربارهء ساير اقسام حيات بحثى نمىكنيم و مخصوصاً به عنايت و توجهى كه قرآن به اين نوع از حيات دارد توجه مىكنيم . حيات بدن و حيات روح همهء ما اين طور خيال مىكنيم كه يك نفر انسان تا وقتى كه قلبش كار مىكند و اعصابش فعاليت دارند و نبضش مىزند و تا وقتى كه در روى زمين راه مىرود زنده است . چه موقع مىشود گفت كه يك انسان مرده است ؟ آن وقتى كه طبيب گوشى را روى قلبش مىگذارد و بعد اعلام مىكند كه قلب به كلى از حركت ايستاده است . البته از يك جهت همين طور است ، ولى اين زندگى انسان زندگى انسانى انسان نيست ، زندگى حيوانى انسان است . انسان بايد اين زندگى را داشته باشد ولى اين ، زندگى مشترك او با همهء حيوانهاست ؛ يعنى يك سگ هم كه زنده است همين نوع زندگى را دارد . سگ هم قلبى دارد ، اعصابى دارد ، رگهايى دارد ، خونى در جريان دارد ، اعضا